با اصل دارد و براى نسخه بدل مفيد است . اين هر دو نسخه از آغاز ناقص بوده و چند صفحهء ابتداى آن افتاده ، و هم در بين كتاب اسقاطى دارد و چون نسخهء ديگر آن در دنيا مكشوف نيست ، لا بد همين دو نسخه را با وجود نواقص و اسقاط آن مغتنم بايد شمرد . راقم اين سطور عبد الحى حبيبى چند سال قبل ، عكس‌هاى هر دو نسخهء مذكور را در فلم به دست آورد ، و حيف دانست كه چنين كتاب سودمند طبع و نشر نشود ، و بنابر اين به ترتيب و تصحيح و تحشيه و تعليق و مقابله آن كمر بست و نسخهء نخستين را كه اصيل‌تر بود اساس كار خود قرار داد : و اختلافات نسخهء دوم را در پاورقى آن بعلامت ( ب ) ضبط كرد ، بر لغات و كلمات و مطالب آن شرح و تعليقى را از روى آثار ديگر و كتب مؤلفان متقدم و متأخر نوشت و اغلاط وارده را با ضبط اصل آن در پاورقى ، باستناد كتب ديگر و گاهى هم به حدس خود تصحيح نمود ، و اين مطالب را در پاورقى اشارت كرد . و تمام حصص مقطوعهء كتابرا كه در هر دو نسخه فوت شده نيز نشان داد ، و آنچه براى تصحيح متن از كتب ديگر گرفت ، همهء آن را در پاورقى معين كرد . به اين ترتيب نسخهء حاضره جامع نسختين مكشوف كنونى است و شايد در آينده نسخهء مكمل اين كتاب بدست آيد و دانشمندان ما بعد به تكميل آن همت گمارند . چنين به نظر مىآيد كه عبد الحى گرديزى كتاب خود را در عصر سلطنت عبد الرشيد بن سلطان محمود بعد از 441 ه . كه سال جلوس اوست و پيش از آنكه در سنهء 444 ه . بدست طغريل [ 1 ] بندهء محمود كشته شود در حدود 442 - 443 ه . نوشته باشد ، زيرا در متن كتاب چند جاى نام سلطان عبد الرشيد را با دعاى « ادام سلطانه » ذكر كرده است ( رك صفحهء

--> [ ( 1 - ) ] طغريل از بندگان سلطان محمود و سپه‌سالار دلير بود كه بعد از مرگ مودود در سنهء 444 ه . از خراسان بغزنه آمد و سلطان عبد الرشيد را با يازده شهزادهء ديگر بكشت ، و چهل روز ملك راند ، و عاقبت در غزنه بدست نوشتگين سلاحدار كشته شد . ( طبقات ناصرى 1 - 236 ) وى بنام قوام الدوله ابو سعيد طغريل سكه زده كه در موزيم كابل موجود است و به املاى طغريل نام او را نوشته‌اند .